Sinu-sino ang mga “Sino”? (Unang Bahagi)

DSC_7587Ni Michael Franz Trias Ang

Ang salitang “Sino” ay galing sa salitang Latin na “Sinae” na tumutukoy sa Tsina. Maaari rin itong gamitin bilang pantawag sa mga Tsino sa pangkalahatan. Ang salitang Tsino mismo ay galing sa salitang “Sino.” Sa Pilipinas, maraming katawagan ang lumilitaw para ipantukoy sa mga Tsino. May Tsinoy, Fil-Chi, Chekwa, Intsik, G.I. (Genuine Instik), PROC (People’s Republic of China), Pinsino, Pilipinong Tsino at marami pang iba. Ngunit may mga istandard na mga katawagan na iminumungkahi ng halos lahat ng iskolar na eksperto sa usaping Tsino sa Pilipinas tulad ni Propesor Teresita Ang-See at Propesor Chinben See. Kapag sinabing Tsino, ito ay tumutukoy sa isang taong ipinanganak sa Tsina na may purong dugong Tsino, na kapwa ang ama at ina ay Tsino na tumira dito sa Pilipinas at ang pagkakakilanlan sa sarili ay Tsino at may katapatan pa rin sa Tsina. Kapag sinabi namang Tsinong Pilipino, ito ay tumutukoy sa isang Tsino na mas Tsino kaysa sa Pilipino na nakatira siyempre sa Pilipinas na may magulang na kapwa Tsino. Sila ay yaong mga Pilipino sa papel ngunit Tsino sa puso’t diwa. At kapag sinabi namang Tsinoy, sila ay yaong mga Tsinong may dugong Pilipino na may katapatan sa Pilipinas at masasabi niyang mas Pilipino siya kaysa sa Tsino. Sila yaong mga Tsino sa apelyido lamang na may kaunting nalalaman sa mga gawi’t pamamaraan ng mga Tsino.

Bagamat maraming katawagan ang maiuugnay sa mga Tsino, ang isang mahalagang salik sa ganitong usapin ay papaano ba talaga tinitignan ng mga Tsino mismo ang kanilang sarili bilang isang etnikong komunidad dito sa Pilipinas kung kaya’t dapat din nating maunawaan ang konsepto na “etnikong identidad.” Ayon kay Richard Jenkins, ang etnikong identidad ay tumutukoy sa “sosyal na identidad na maaaring kolektibo o indibidwal, eksternalisado sa interaksyong sosyal at internalisado sa personal na pagkakakilanlan.” Sa aspetong internalisado, ang mas mahalaga rito ay ang pagkakakilanlan sa sarili at hindi ang pagtingin ng ibang tao o lipunan. Bilang halimbawa, kung may nagsasabi na “Ikaw ay Tsino” at ang tingin mo sa iyong sarili ay “Ako ay Pilipino,” mas mangingibabaw ang pagtingin mo sa iyong sarili kaysa sa ibang tao. Sa aspetong eksternalisado naman, ang mas mahalaga ay nakikita ng iba na kahit iba ka sa kanila, ikaw ay hindi iba sa kanila sa kadahilanang nakikita nila na ang iyong gawi’t pamamaraan ay tulad din ng kanila.

Sa pag-aaral ni Propesor Chinben See, isinasaad niya sa kanyang papel na “Education and Ethnic Identity Among the Chinese in the Philippines” na ang edukasyon na galing sa mga Tsinong paaralan ay magpapatuloy sa pagtataguyod ng mga “Philippine Chinese” at ang kanilang identidad bilang Tsino at ang “identity crisis” ay magpapatuloy pa ng isa pang henerasyon ngunit ang presyur para rito ay nababawasan habang patanda nang patanda ang mga “China-born” at “China-oriented” na mga Tsino na sinasabing mga “old guards” ng pagkakakilanlang Tsino.

Kaugnay din nito, may sanaysay si Propesor Chinben See sa aklat na “Ethnic Chinese in the Asean States” na in-edit ni Leo Suryadinata na mahalaga ang ginagampanang papel ng pamilya sa pagsulong ng mga “Chinese cultural values” na kahit lumipas na ang ilang henerasyon ay marami pa ring mga Tsino kahit mga batang Tsino ay minimintina ang kanilang “Chinese-ness” sa kabuuan. Sinasabi na ang mga batang Tsino ay nasa proseso ng gradwal na “de-sinicization” ngunit wala pa sa proseso ng “Filipinization” kung kaya’t malayo pa raw ang tatahaking daan ng mga Tsino sa Pilipinas para sa tunay na “social integration.”

You May Also Like